Sosyal Bilgilerci

v.                                                                                                                                a

7.ÜNİTE:

ATATÜRK’TEN SONRA TÜRKİYE -II.DÜNYA SAVAŞI VE SONRASI

I.Dünya Savaşı’ndan sonra imzalanan barış antlaşmaları devletler arasında kalıcı barışı sağlayamadı. Bu antlaşmalardan biri de Almanya ve İtilaf  Devletleri arasında imzalanan VERSAY antlaşması idi.(28 Haziran 1919)

*Versay antlaşması ile Almanya egemenliği altındaki toprakları kaybetti ve ordusu silahsızlandırıldı.

İçinde bulunduğu bu durumdan kurtulmak isteyen Almanya sanayisini yeniden güçlendirmek için hammadde arayışına girdi.Kendisi ile benzer amaçları güden İtalya ve Japonya ile ittifak yaptı.

*Almanya’nın 1 Eylül 1939 tarihinde  Polonya’ya girmesi üzerine II. Dünya Savaşı başlamış oldu.

*II.Dünya Savaşı’nda devletler ikiye ayrıldı;

1-MİHVER DEVLETLER:ALMANYA, JAPONYA, İTALYA

2-MÜTTEFİK DEVLETLER:İNGİLTERE, SSCB, FRANSA, ABD

***Türkiye II.Dünya Savaşı süresince barışçı dış politika ve denge siyaseti gereğince tarafsızlığını korumaya çalıştı. Müttefik Devletlerin savaşa girme konusunda ısrarlarına rağmen tarafsızlığını devam ettirdi.

*1945’te Kırım’ın Yalta şehrinde ABD, İNGİLTERE, SSCB devlet başkanları dünyanın savaş sonrası durumunu görüşmek üzere bir araya geldiler.

TÜRKİYE’NİN SAVAŞA GİRİŞİ

*Yalta konferansında alınan kararlar gereğince Türkiye’nin savaştan sonra kurulacak Birleşmiş Milletler’e katılabilmesi için 1 Mart 1945 tarihinden önce Almanya’ya savaş ilan etmesi gerekiyordu. Bu gelişmeler karşısında Türkiye, izlediği savaş dışı kalma politikasını terk ederek Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etti.(23 Şubat 1945) Savaşın sonucunun belli olduğu bir dönemde bu savaş ilanı, Türkiye’nin fiilen savaşa girmesi anlamını taşımıyordu.

***Türkiye’nin  II.Dünya Savaşı  sonunda aldığı bu karar Birleşmiş Milletlere kurucu üye olarak katılmasını sağladı.

*ABD 6 ve 9 Ağustos 1945 ‘te Japonya’ya ilk atom bombasını attı. Kısa bir süre sonra Japonya’nın müttefik devletler ile barış antlaşması imzalaması ile savaş sona erdi.

*II.Dünya Savaşı Mihver Devletlerin yenilgisi ile sonuçlandı.

*Almanya ve Japonya’nın sömürgeci yönetimleri son buldu.

*Türkiye II.Dünya Savaşı’na fiilen katılmamasına rağmen savaşın sosyal ve ekonomik yönden olumsuz etkilerini yaşadı.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLERİN KURULMASI(24 EKİM 1945)

*BM II.Dünya Savaşı sonrasında barış ve güvenliği korumak için kuruldu. BM dünyadaki barış ve insan haklarını koruyucu kuruluşların en önemlisidir.

*İnsan hak ve özgürlükleri 10 Aralık 1948 tarihinde ilan edilen BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile güvence altına alındı.

*Türkiye İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi esas alınarak hazırlanan ve uluslar arası bir belge olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini 1954’te imzaladı.

DEMOKRASİ YOLUNDA TÜRKİYE

*1945 yılında Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde iktidar partisinin karşısında başka bir parti yoktu. Böyle bir ortamda çok partili hayata geçiş yanlısı haberler çoğaldı.Ve çok partili hayata geçiş döneminin ilk siyasi partisi olan Milli Kalkınma Partisi Nuri Demirağ tarafından kuruldu.(18 Temmuz 1945)

*1946 yılında CHP içinde görüş ayrılıkları yaşandı ve Celal Bayar-Adnan Menderes-Fuat Köprülü-Refik Koraltan partiden ayrılıp Demokrat Parti’yi kurdular.(7 Ocak 1946)

*1946 yılında çok partili siyasi hayatın ilk genel seçimleri yapıldı. CHP iktidarı seçimleri kazandı.1950 yılında yapılan genel seçimleri ise Demokrat Parti kazandı. Böylece çok partili siyasi ortamda mecliste farklı görüş ve düşünceler temsil edilme imkanı buldu. Ancak demokratik süreç 27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971, 12 Eylül 1980 tarihlerinde yapılan askeri müdahalelerle zaman zaman kesintiye uğradı .Demokrasiye zarar veren bu müdahalelerin etkileri; anayasa değişiklikleri, anayasal düzenlemeler ,yeni siyasi partilerin kurulması ve özgürlüklerin genişletilmesi ile aşıldı.

SENED-İ İTTİFAK.1808

3.Selime düzenlenen Kabakçı Mustafa isyanı için III.Selim Rusçuk ayanı Alemdar Mustafa Paşadan yardım istedi.

Alemdar,İstanbula geldiğinde 3.Selim öldürüldüğü için,çocuk yaştaki 2.Mahmutu-bu aradaki fırsatla padişah olan 4.Mustafa’yı indirerek-padişah yaptı.1808-1839

Çok öncelere dayanan otorite boşluğunu değerlen direrek,çeşitli yörelerde güçlü-hatırlı kişiler olarak ortaya çıkan Ayanlar,devlet içinde feodal bir görüntüye neden oldular.

Alemdar Mustafa paşa da Ayan kökenli olduğu için,Ayanları feodal yani asi durumdan kurtarıp devlete bağlılıklarını sağlamak için ayanlarla padişah arasında bir anlaşma sağladı.Bu anlaşma ya Senedi İttifak denir.1808.

Buna göre;

1.Padişah ayanların varlığını resmen tanıdı.

2.Ayanlarda bulundukları yörelerde devlet        adına çalışmalar yapacaklarına söz verdi.

Osmanlı Rus savaşı,Osmanlıların barış iste mesiyle sonuçlandı.Bükreş Antlaşması imzalandı. 1812.Buna göre; Devamını Oku… »

SIRP İSYANI.1804

Sebepleri:

1. Fransız İhtilali Milliyetçilik,bağımsızlık fikirlerinin Ruslarca kışkırtıcı malzeme olarak kullanılması .

2.Sırp topraklarının,Osmanlıların Avusturya ile yaptığı savaşlarda devamlı savaş alanı olması.

3.Sırbistanda bulunan yöneticilerin ,yeniçeri- lerin halka kötü davranmaları.

Gelişme.

isyan bir kurnazlık ile başladı.bir Sırp heyeti İstanbulda 3.Selime giderek bağlılığını bildir- di.Ancak arada bir Sırp topraklarında Osmanlı yöneticileri ile zaman zaman sorunlar yaşanıyor ve padişah tarafından da duyuluyor isede; sakın ola ki bunun bir isyan şeklinde değerlendirilme mesini rica ettiler.

Sırp heyeti dönünce 3.Selim Sırbistan’daki  görevlileri uyardı.

Uyarılan yeniçeriler,niye bizi şikayet ettiniz şeklinde Sırplara yeniden baskı yaptı lar.Böylece Sırp oyununa gelinmiş oldu.Ve isyan başladı.1804

Kara Yorgi başkanlığında,Rus desteğinde başlayan bu isyan İstanbul’da duyulunca verilen söz ve teminat gereği isyan olarak değerlendi- rilmedi.

Osmanlı Fransız dostluğunun yeniden sağlan masına kızan Rusya,bir yandan Sırpları isyana hazırlarken,diğer yandan da Eflak ve Boğdanı

isyan için kışkırtmalara başladı.

Bu arada Osm.lara baskı yaparak Fransa ile olan dostluklarına son vermelerini istediler.

Osm.lar tersleyince Eflak ve Boğdandaki Rus yan lısı valilerin değiştirilmesini gerekçe göstere rek 1806-1812 Osm-Rus savaşını açtılar.Bu sırada Rusların müttefiki olan İngilizler de Osmanlılara bir nota göndererek bazı isteklerde bulun- du.1807.

a) Fransız dostluğuna derhal son verilecek.

b) Eflak ve Boğdanın Ruslara ait olduğu kabul edilecek.

c) Boğazlar trafiğe açık tutulacaktı.

Osmanlıların bu istekleri reddetmesi üzerine bir İngiliz donanması Istanbulu kuşattı.1807

Bu sıralarda İst.da 3.Selime yönelik Kabakçı Mustafa isyanı 1807 çıktığı için ingiltereye devlet olarak müdahale edilmedi.Fakat boğazlar daki görevli askerlerin kişisel gayretleri ile İngiltere püskürtüldü.

İngiltere bu defa Mısırı kuşattı 1807.Mısır valisi Mehmet Ali Paşanın çabasıyla İngiltere Mısırdan da püskürtüldü.

Tüm bu gelişmeler olup biterken Fransa gizlice Ruslarla dostluk kurup 1807 Tilsit Ant- laşması ile;Eflak ve Boğdanın Ruslara ait olması gerektiğini onayladı.

Fransızlar aynı tavırlarını 1808 Erfurt Antlaş- masında da gösterdiler.

Bu sırada Osmanlı iç siyasetinde önemli bir gelişme oldu:

6., 7. ve 8.sınıflara ait bilgi yarışması sunuları

1. 6.sınıf bilgi yarışması sunu indirmek için tıkla

2. 7.sınıf bilgi yarışması sunu indirmek için tıkla

3. 8.sınıf bilgi yarışması sunumu tıkla indir.

EKONOMİ VE SOSYAL HAYAT

FEODALİZM  VEYA  DEREBEYLİK

Roma imp. nun yıkılmasından güçlü ulusal monarşilerin ortaya çıkmasına kadar olan sürede, Avrupa’da feodalizm hakimdi.

Ticaretin tekrar canlanması ile temelleri sarsılan feodalizmin son kalıntıları Sanayi İnkılabı ile tamamen yok olmuştur.

Feodal düzenin siyasi yapısı:

Kral ( İmp. )

Krala bağlı soylular

Serf ( en alt ve en geniş tabaka )

Feodal düzende kralın mutlak egemenliği yoktur ve yetkisi sınırlıdır. Bu sınırlamanın başlıca nedeni;

İdarenin tek merkezden yapılmamasıdır.

Temel üretim aracı olan toprak, birçok feodal bey arasında paylaştırılmıştır. Ekonomik gücü elinde bulunduran beyler, kendi iradelerini krala, gerekirse zor kullanarak kabul ettirecek güce sahiptir.

Bunun en tipik örneği; 1215’te İngiliz feodalitesinin krala kabul ettirdiği Manga Carta’dır.

Feodal sistemde sadece üretim araçları değil, askeri güç de feodal beyler arasında paylaştırılmıştır.

Merkezi bir ordunun kurulması kral açısından pahalı olduğundan, bu ihtiyacı feodal beyler karşılamıştır.

Bu nedenle kralın savaşta başarılı olması, feodalitenin desteğine bağlıdır.

DEVLETLER NASIL GELİŞİR?

Bilgi Notu: Coğrafi Keşifler sonucunda Avrupa yeni kıtalara yayılma ve onların zenginlik kaynaklarını ele geçirme olanağı elde etmiştir. Avrupa düşüncesi ve kültürü, evrensel bir değer olarak bu süreçten itibaren yayılmaya ve egemen kılınmaya başlanmıştır. Bunu yaparken Avrupalılar, yerli halkları ve yerel yaşamı dağıtmış, hatta yok etmiş, Avrupa kültürünü egemen kılma sürecini şekillendirmiştir.

SANAYİ İNKILABI

İlk olarak 18. yy.da İngiltere’de ortaya çıktı.

Sanayi İnkılabı ile birlikte üretim köklü değişikliklere uğradı. Bu değişiklikler insanların sosyal, ekonomik, kültürel ve idari yapılarında da köklü değişimlere yol açtı.

Sanayi İnkılabını hazırlayan gelişmeler:

1-     Bilimsel çalışmaların sonuçlarının üretime uygulanması

2-    Buhar gücüyle çalışan makinelerin kullanılması

NASIL EĞİTİM GÖRDÜLER?

AHİLİK

Anadolu’da 13.yy.da Moğol baskısı hakimdi ve asayiş sağlanamıyordu. Doğudan Anadolu’ya gelen insanlar da beraberlerinde yeni problemler getiriyordu. İşte ahilik düzensiz bir şekilde gelen bu insanlara bir sanat ve güzel ahlaki beceriler kazandırmak amacıyla Ahi Evran  tarafından kurulmuştur.

• Ahi Teşkilatında üyelerin bir tek iş yapma ilkesi vardır. Bu durum sanatkarın işine yoğunlaşmasını ve bunda da başarılı olma sonucunu doğurmuştur.

SAHN-I SEMAN MEDRESELERİ

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’un fethinden sonra kurduğu eğitim kurumları arasında en üst düzeyde eğitim veren yüksek öğrenim kurumudur.

İstanbul’un ilk Türk yüksek öğretim kurumudur. Sahn-ı Seman’ın eğitim müfredatının hazırlayıcılarından biri çağın önemli bilim adamı Ali Kuşçu’dur.

VAKIFLAR

Vakıf kurumu yüzyıllarca sosyal ve ekonomik hayat üzerinde derin izler bırakmış dini ve hukuki bir kurumdur.

• Dini ve sosyal hizmetlerin götürülmesi
• Fethedilen ülkelerde Türk kültürünün yerleştirilmesi
• Ordunun ve donanmanın ihtiyaçlarının karşılanması
• Öğrenci yurtlarının yapılması vb.

Alanlarda önemli bir yer kazanmıştır.

Osmanlıda devletin siyasi ve ekonomik gücünün artmasıyla orantılı olarak vakıflar da gelişmiştir.

Din ve ırk farkı gözetmeksizin hizmet ederler. Örneğin; vakıf hastaneler, darüşşifalar, tımarhaneler, imarethaneler vb.

Vakıfların genel masraflarının karşılanabilmesi için, vakfa kurucusu tarafından taşınır ve taşınmaz mallar vakfedilmiştir.

İHTİYAÇ VE İSTEKLERİMİZ

İnsan yaşamı için olan ve almadığında sıkıntı çekilen her şeye ihtiyaç duyuyoruz. İhtiyaçları iki kısımda inceliyoruz. Hayatımızı devam ettirmemiz için yemeğe, giyinmeye ve barınmaya ihtiyacımız vardır. Bunlara zorunlu yâda temel ihtiyaçlar denir. Sağlık ve eğitime de önem verilmesi gereken ihtiyaçlarımızdandır.

Günümüz koşullarında yaşamın bir parçası haline gelen ve yaşamı kolaylaştıran;

• Buzdolabı
• Çamaşır makinesi
• Fırın
• Ütü vb. araçlar da temel ihtiyaçlarımızdan sayılabilir.

İSTEKLERİMİZ

Olmadığı zaman yaşamsal faaliyetlerimiz doğrudan etkileyemeyen ihtiyaçlarımız ise, isteklerimizi oluşturmaktır.

Bunlar;

• Oyuncaklar

• Pahalı giysiler

• Çikolata, bisküvi, gazoz

• Tablo

• Tiyatro ve sinemadır.

• Sağlıklı ve mutlu bir yaşam sürdürmek için temel ihtiyaçlarımızı karşılamanın yanında sağlığımıza da dikkat etmeliyiz. Vücudumuzun ihtiyacı olan sebze ve meyve, süt, yumurta, et gibi besinlerin düzenli alınması gerekir.

• Öncelikle zorunlu olan ihtiyaçlarımızı, daha sonra da isteklerimizi karşılamalıyız. Farklı isteklerimiz aile bütçesini zorlayıp zarar verebilir.

• Aile bütçesine göre ihtiyaç ve isteklerimizi ayarlarsak sıkıntı çekmeyiz.

AİLE BÜTÇEMİZ

Aile Bütçesi: Ailenin, bireylerin ihtiyaçlarına göre ayarladıkları gelir ve giderlerini gösteren listeye denir.

Her ailenin;

• Kira
• Beslenme
• Isınma
• Aydınlatma
• Giyim

Ulaşım gibi ihtiyaçlarını karşılamak için gelirini düzenlemek durumundadır.

Ailelerin ihtiyaçlarını karşılamak, için ayırdıkları para, gelirinden az olmalıdır. Hatta her ay bir miktar birikim yapmalıdır.

Ailenizin bütçesinin gelirini ve giderlerini bir kavram haritası üzerinde gösteriniz.

Ailenizin giderleri gelirlerinden fazla olsa ne gibi sorunlar oluşabilir? Tartışınız ve kısaca yazınız.

—————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————–

• Aile bütçesi hazırlanırken temel gereksinimlere öncelik verilir.
• Savurganlık, aile bütçesine ve milli ekonomiye zarar verir.

ALIŞ VERİŞ YAPIYORUM

Kalite, bir malın diğer örneklerine göre iyi ya da kötü olma özelliğidir. Alış verişlerimizde kaliteli mal almaya özen göstermeliyiz. Ülkemizde üretilen malların kalitesini denetlemek amacıyla TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ ( TSE ) kurulmuştur.

Aldığımız mallarda TSE damgası olup olmadığına dikkat etmeliyiz. TSE damgası olmayan malları almamalıyız.

• TSE damgası, malın kontrolünün yapıldığını gösterir.
• Elektronik eşya alırken TSE ve Garanti belgesine bakmalıyız.
• Garanti belgesi, ürünün üretici firma tarafından bozulmalara karşı tüketicilere vermiş olduğu bir güvencedir.
• Alış verişlerimizde son olarak para ödedikten sonra mutlaka fiş ve fatura almalıyız.

TÜKETİCİ HAKLARI

• Devlet 4077 sayılı kanun ile tüketicilerin haklarını koruma altına almıştır.
• Alış veriş yaparken aldığımız ürünlerin arızalı olup olmadığına dikkat etmeliyiz. Üretim ve son kullanma tarihine bakmalıyız. Süresi geçmiş ürünleri almamalıyız.
• Farkına varmadan aldığımız ürünleri yedi gün içinde firmaya götürüp iade etme veya değiştirme hakkına sahibiz. Satış sorumluları aldığımız ürünü kabul etmedikleri takdirde yetkili firmayı veya mağazayı Tüketici Koruma Derneği’ne ( Tükoder’e ) şikâyet ederiz. Bu durumda firmanın 20 gün içerisinde ürünün parasını ödemesi gerekir. Şayet bu durumda da firma hala ödemeyi kabul etmez ise firmayı mahkemeye verme hakkına sahibiz. Devamını Oku… »

SOSYAL BİLGİLER

1. 1. ÜNİTE: KENDİMİ TANIYORUM

Hepimiz Özeliz J

İnsanları birbirinden ayıran özellikler vardır. Örneğin, boyumuz, kilomuz, saç ve göz rengimiz, ayrıca yapmaktan hoşlandıklarımız ya da olmasını istemediklerimiz gibi bizi birbirimizden ayıran özelliklerimiz vardır. Bunları iki grupta toplayabiliriz.

Fiziksel Özelliklerimiz; bizim nasıl göründüğümüz ile ilgili olan özelliklerimizdir. Yani beş duyu organı tarafından adlandırabileceğimiz özelliklerimizdir. Saç ve göz rengi, boyumuzun uzunluğu ya da kısalığı gibi.

Kişisel Özelliklerimiz; bizlerin “birey” olarak bize özel özelliklerimizdir. Örneğin; herkesin hobileri (hoşlandıkları) ve fobileri (korkuları) farklıdır. Yani ben sporlardan futbolu severken bir başkası basketbolu daha çok sevebilir.

Kısacası bütün insanlar faklıdırlar. Ancak unutmamalıyız ki farklılarımız bizi birbirinden ayırmamalı. Aksine birbirimize ve düşüncelerimize saygı göstererek, hoşgörü ile yaklaşarak mutluluğumuzu paylaşmalıyız. Tıpkı hoşgörünün önderi olan Mevlana’nın dediği gibi “Kim olursan ol yine gel…”

Unutmayalım ki her ne kadar farklılıklarımızda olsa her birimiz özeliz. Yani değerliyiz.

Tarihsel Sıraya Koyma yani Kronoloji

Yaşanan olayların oluş sırasına göre sıralanması ve yazılması işlemine Kronoloji denilir. Kronoloji ile olayların hangisinin önce hangisinin sonra yaşandığını daha kolay biliriz.

Aile Soy Ağacı

Bir kişinin ailesindeki kişileri tanıtmak amacıyla yaptığı çizelge yada ağaç şeklindeki tabloya Aile Soy Ağacı demekteyiz.

Herkesin Bir Kimliği Var

Bütün insanların çeşitli alanlarda kullandıkları kimlikler vardır. Nüfus cüzdanı, sürücü kimliği (ehliyet), öğrenci kimliği, pasaport gibi. Ancak bu kimliklerimizden en önemlisi nüfus cüzdanımız yani TC vatandaşı kimliğimizdir.

Nüfus cüzdanımız kimliklerin içinde en önemlisidir. Çünkü vatandaş olduğumuzu gösterir ve doğar doğmaz bu kimliğe sahip oluruz. Oysa öğrenci kimliğini okul çağında ve okul içinde, sürücü kimliğini (ehliyeti) on sekiz yaşımızdan sonra alırız ve trafikte geçerlidir. Pasaport ise diğer ülkelere gidişlerde bize yardımcı olur.

Ayrıca parmak izi yine bütün insanlarda farklı olan yani sadece insanın kendisine ait olan başka bir kimlik sayılabilir.

SOSYAL BİLGİLER PROJE ÖDEVİ

Projenin Konusu: Atatürk’ün anılarından oluşan bir kitapcık hazırlama.

Projenin Amacı: Atatürk’ün anılarından yola çıkarak Atatürk ve Atatürkçülük hakkında bilgi sahibi olma.

Projenin Süresi:

Projenin Hazırlık Aşaması:

• Projenizi okuyarak içeriği hakkında bilgi edininiz.
• Projenizi bireysel olarak planlayınız.
• Çeşitli kaynaklardan Atatürk’le ilgili araştırma yapınız. En az üç kaynak kullanınız.

Projenin İçeriği:

• Atatürk’le ilgili bulduğunuz ve beğendiğiniz anıları aşağıdaki konulara göre sınıflandırınız.
  • Atatürk’ün çocukluk yılları ile ilgili anılar.
  • Atatürk’ün askerliği ile ilgili anılar.
  • Atatürk’ün kişisel özellikleri ile ilgili anılar.
  • Atatürk’ün ilke ve inkılapları ile ilgili anılar.
  • Atatürk’ün son günleri ve ölümü ile ilgili anılar.
  • Yukarıdaki konularla ilgili 2’şer tane anı seçiniz.
  • Seçtiğini anıları fotoğraf ve resimlerle destekleyiniz.
  • Kitapcığa bir kapak tasarlayınız.
  • Kitapcığı oluştururken yaralandığınız kaynakların listesini çıkarınız. ( 5. Ünitedeki karteks ve kaynakça yazım örneklerini inceleyiniz.)
  • Kitapcığınıza bir isim bulunuz.
  • Kitapcığınız için tasarladığınız tüm çalışmaları aşağıdaki sırayla yerleştiriniz.

Devamını Oku… »

İstanbul’un 200 yıl önceki gerçek fakat renklendirilmiş fotoğrafları

Devamını Oku… »